"Soms heeft een maatschappij een oorlog nodig om wakker geschud te worden"

Het was de Syrische Jezuïet Mourad Abou Seif die ons deze ingrijpende woorden toevertrouwde. In de nasleep van de Syriëwake was hij op Goede Vrijdag voor de tweede keer te gast in de Roosenbergabdij voor een bijzonder ontmoeten. Als projectverantwoordelijke bij Jesuit Refugee Service Syria in Aleppo sinds 2009, verliet de zevenenveertig jaar jonge Jezuïet Syrië vorig jaar noodgedwongen. Nog niet wetend waar zijn volgende missie hem brengen zal, blikte hij met ons terug op hoe hij samen met anderen te midden van oorlog en geweld een weg van lijden en liefde bewandelde

Het was alsof we de oorlog voelden aankomen, vertelt pater Mourad terwijl hij terugdenkt aan zijn verblijf in Aleppo nog voor de oorlog losbrak. We ondervonden een conflict in de houding van christenen tegenover hun moslimse medeburgers, tegenover de kerk en ook tegenover zichzelf. Op zondagen in de kerk belijden christenen trouw hun geloof, maar in de praktijk strookte hun houding niet met wat ze beleden. Ze wilden niet met moslims in contact komen, en iedereen vond dat normaal: “hun manier van leven is anders dan de onze, hun geloof, hun maatschappij is verschillend”. Maar de geslotenheid van de christelijke gemeenschap zorgde ervoor dat de verschillen tussen moslims en christenen alleen maar groter werden.

Omgekeerd was ook bij moslims de negatieve energie naar christenen toe voelbaar. Wanneer pater Mourad zijn bezorgdheid hierover uitte bij de maronitische bisschop in Aleppo, zei deze hem:

“Sinds mijn aankomst hier heb ik het gevoel dat deze samenleving een oorlog nodig heeft om wakker te worden.”

Mourad besefte al snel dat als we samen willen leven met moslims, we veel dichter bij elkaar moeten komen. Toen de internationale directeur van JRS International pater Mourad in 2012 uitnodigde om na te denken over een project in Aleppo waarbij 10 000 gezinnen geholpen zouden kunnen worden, begreep hij dat dit een kans was. Tot dan toe was hij er nog niet in geslaagd om in Aleppo jongeren, zowel christenen als moslims, samen te brengen rond één project. Via een jeugdvriend kwam hij op het spoor van jongeren die zich spontaan gegroepeerd hadden in vrijwilligersfamilies om hulp te bieden aan families op de vlucht voor het geweld in andere regio’s in Syrië. De jongeren waren eerder van gegoede afkomst, maar verder zowel christenen als moslims, Arabisch, Koerdisch of Armeens, zowel voor als tegen het regime. Pater Mourad besloot hen te ondersteunen en hij bood enkele ruimtes in het klooster van de Heilige Maarten aan. Ze waren met een vijftiental in het begin. Over de onderlinge verschillen praatten ze niet, wel over hun gemeenschappelijk project: een netwerk van jongeren creëren om de gemeenschap te ondersteunen tegenover de angst die haar doet lijden.

Wat klein begon, groeide op korte uit tot een grootschalig opvangproject waarvoor honderden jongeren zich inzetten. Wanneer het geweld Aleppo bereikte en duizenden inwoners op straat belandden, werkte het team onophoudelijk verder. Tot op de dag van vandaag zorgen ze voor opvang, voor 250 000 warme maaltijden per dag, voor psychosociale ondersteuning en medische zorgen voor mensen in nood. Ieder zet zich op zijn eigen manier in. Na een lange zware werkdag begonnen de jongeren spontaan de pijn en het lijden van de mensen die ze overdag ontmoeten met elkaar te delen. Dankzij het werk, dankzij hun inzet, groeide het verlangen met elkaar te spreken, elkaar te leren kennen en elkaar te steunen. Alle onwetendheid en angst voor ‘de andere’, hadden plots geen betekenis meer. Vooreerst ontdekten ze hun gezamenlijk menszijn in de meest zuivere vorm.

We moeten durven lijden, zegt Mourad, bij het kruis blijven. Als christenen willen we meestal zo snel mogelijk gered worden, waardoor we vaak bescherming en vertrouwen zoeken bij de verkeerde. We willen veiligheid, maar christen zijn is net angst en onzekerheid overwinnen. Er is geen bescherming, tenzij bij God en die begint pas te werken als je durft los te laten en in onzekerheid te leven, als je lijden durft toe te laten. Want juist in het lijden, in het gemeenschappelijk lijden, kan solidariteit groeien. God is uiteindelijk liefde, en liefde is het enige antwoord op de situatie in Syrië. Dat is wat ook in Sint Maarten gebeurde. Wanneer pater Mourad één van de moslimjongeren hoorde zeggen, bij ons in het klooster van Sint Maarten pakken wij het anders aan, besefte hij dat het project veel groter geworden was dan louter de opvang van gezinnen. Het klooster van Sint Maarten was een plek geworden waar ook moslims zich thuis voelen, waar moslims in relatie willen gaan met christenen, en christenen met moslims, op een heel andere manier.

“Dat is het was ons bijeenbracht, het goede voor iedereen bracht ons bijeen om daar te zijn bij diegenen die lijden.”

Het zijn de intense onderlinge relaties die de jongeren ondersteunen om hun werk verder te zetten, ongeacht de omstandigheden. Waar dreiging en gevaar stilaan deel werden van het dagelijks leven, wende het zien en aanhoren van het lijden van mensen niet. Het transformeerde de jongeren van binnenuit. En hoewel ook zij angst kenden, zorgde het gevoel nuttig te kunnen zijn voor anderen ervoor dat ze zich niet lieten tegenhouden door angst. De jongeren rekenden ook onvoorwaardelijk op Mourad, die zichzelf gesteund wist met de handvaten uit zijn opleiding psychologie om zijn gevoelens van vermoeidheid, woede of wanhoop te kanaliseren. Ook in zijn gebed vond hij steun. Hij beleefde sterke momenten in de kleine kapel van het Jezuïetenhuis in Aleppo waar hij dagelijks de mis deed in het gezelschap van enkele christenen en nieuwsgierige moslims, terwijl wat verderop een moslimmeisje haar gebedsmatje uitrolde. Het bidden met ‘de andere’ die anders bidt, raakte Mourad. Het gaf zijn gebed een diepere betekenis.

Wanneer we pater Mourad vragen wat wij als christenen in Europa kunnen doen, wijst hij ons op onze verantwoordelijkheid. In het Westen zijn we uit op comfort en luxe, en we beseffen niet in welke mate dit onze politiek beïnvloed. Westerse politici zouden alles doen om de noden van het volk te behartigen. Of dit nu ten koste van de ander gaat en de helft van de Syrische bevolking daardoor sterft, blijft ons gelijk, als onze belangen en wensen maar ingewilligd worden. Al jarenlang behandelen we mensen als dieren enkel en alleen opdat wij comfortabel kunnen leven. Het onrecht dat we de andere hiermee aandoen, leidt tot terrorisme, tot een gevoel van wraakzucht ten opzichte van het Westen. En juist daar zit onze verantwoordelijkheid, daar moeten we ingrijpen, en schrijven, spreken, mensen proberen te beïnvloeden en diegenen opvangen die op de vlucht zijn uit landen die het westen al jarenlang exploiteert. Het is onrechtvaardig dat we anderen vertrappelen om zelf rijk te blijven. Ooit zal deze onrechtvaardigheid zich tegen Europa keren en haar mogelijk vernietigen, vreest Mourad, want onrecht veroorzaakt kwaad.

Als Jezus zegt dat de eerste de laatsten zullen zijn, en de laatsten de eersten, hoe moeten we dit dan verstaan? Wanneer zijn in het echte leven de laatsten de eersten, en de eersten de laatsten? Dit gebeurt enkel en alleen als we samen toekomen. In plaats van ons eigen vel te proberen redden zonder rekening te houden met de andere, moeten we zoeken naar wegen om de ganse planeet tot het heil te brengen, zo niet bereikt niemand het heil …, aldus pater Mourad. Hoe kunnen we de gesprekken met deze bijzondere man symbolisch beter afsluiten dan met een gedeelde warme maaltijd op Goede Vrijdag? Hoewel zijn toekomstvisie niet van optimisme getuigt, bracht pater Mourad ons zonder meer naar het kloppend hart van een doorleefde radicaal christelijke spiritualiteit.

(Eerder verschenen in de Nieuwsbrief van de Roosenbergabdij)

Uitgelichte berichten
Recente berichten
Archief
Zoeken op tags
Volg ons
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square